"Hazret-i Âdem’e icmâlen talim olunan bütün esmânın bütün merâtibiyle tafsilen mazharı" ne demektir?

Soru Detayı

- Hz. Âdeme öğretilen talimi esmanin icmali olması, Peygamberimize ise tafsilli bir şekilde öğretilmesi nasil oluyor?
- Bir misal vermeniz mümkün mü?

Cevap

Değerli Kardeşimiz;

“Hem meselâ, hâtem-i divan-ı nübüvvet ve bütün enbiyanın mu’cizeleri onun dâvâ-yı risaletine bir tek mu’cize hükmünde olan enbiyanın serveri ve şu kâinatın mâbihi’l-iftiharı ve Hazret-i Âdem’e (aleyhisselâm) icmalen talim olunan bütün esmânın bütün meratibiyle tafsilen mazharı (aleyhissalâtü Vesselâm)...”(1)

Eşyanın isimlerini yahut fizikî özelliklerini bilmekten daha önemli olan bir ilim vardır: O da o eşyada tecelli eden ilâhî isimleri bilmek, eserde sanatı okumak, nimette ihsan ve ikramı görmek ve onlardan ilâhî isimlere intikal etmektir.

Âhir Zaman Peygamberi bütün isimlere en kâmil mânâda mazhar olmuş, “Yaratan Rabbinin ismiyle oku!”(Alâk, 96/1) emriyle bütün eşyayı, Allah’ın isimlerinin tecelligâhı olarak en kâmil mânâda okumuş ve iman, marifet, muhabbet, takva ve salih amelde en yüksek mertebelere çıktığı gibi tefekkür, hayret, tesbih ve hamd gibi ulvî vazifeleri de en ileri seviyesiyle icraya muvaffak olmuştur.

Hazreti Âdem (a.s)'da şüphesiz ilahi isimleri peygambere yakışacak bir şekilde talim etmiştir. Ama Peygamber Efendimiz (asm) ism-i azama mazhar olduğu için, Allah’ın bütün isim ve sıfatlarını en azami en geniş ve en tafsilatlı bir makamda tefekkür edip, ona göre bir feyze mazhar olmuştur.

Üstadımız bu inceliğe şu şekilde işaret ediyor:

“Hem İsm-i Âzama mazhar olan Resul-ü Ekrem Aleyhissalâtü Vesselâmın bir ayette mazhar olduğu feyz-i İlâhî, belki bir peygamberin umum feyzi kadar olabilir...”(2)

“O peygamberlerin bir kısmını diğerlerinden üstün kıldık. Allah onlardan bir kısmı ile konuşmuş, bazılarını da derece derece yükseltmiştir.” (Bakara, 2/253)

Ayette de ifade edildiği gibi, Hazreti Âdem (a.s)’ın o çok yüksek ve parlak talim-i esma makamı Peygamber Efendimiz (a.s.m)'in talim-i esma makamına kıyasla icmali kalıyor. Yani Hz. Âdem (a.s.)'ın çekirdek hükmündeki marifet boyutuna karşılık, Hz. Peygamber Efendimiz (a.s.m)'ın marifeti, o çekirdeğin çiçek açıp meyve veren bir ağaç hükmünde bir mahiyet taşır.

Dipnotlar:

(1) bk. Sözler, Yirminci Söz, İkinci Makam.
(2) bk. age., Yirmi Dördüncü Söz, Üçüncü Dal.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü

BENZER SORULAR

Yükleniyor...